Kalorimetri – merila toplotne energije
Tačno merenje isporučene toplote za obračun, nadzor toplotnih podstanica i daljinsko očitavanje – kompaktni i kombinovani kalorimetri Sensus i Maddalena.
Šta je kalorimetar?
Kalorimetar, odnosno merilo toplotne energije, meri količinu toplote koju toplotni nosilac – najčešće topla voda – preda potrošaču u sistemu grejanja ili preuzme od njega u sistemu hlađenja. To je osnovno merilo za obračun po stvarno isporučenoj energiji: u toplotnim podstanicama zgrada, poslovnim i javnim objektima, industriji i pojedinačnim stanovima.
Svaki kalorimetar ima tri dela: merač protoka, par temperaturnih sondi u polaznom i povratnom vodu i računsku jedinicu. Računska jedinica iz protekle zapremine i razlike temperatura izračunava isporučenu energiju i prikazuje je u kWh, MWh ili GJ.
Kako kalorimetar meri toplotu
Isporučena toplota srazmerna je protekloj zapremini i razlici temperatura polaznog i povratnog voda:
gde je k toplotni koeficijent vode, koji zavisi od temperature i pritiska (EN 1434), Δθ razlika temperatura, a V protekla zapremina. Zato je za tačan obračun podjednako važno precizno meriti i protok i temperature.
Ultrazvučni ili mehanički, kompaktni ili kombinovani
Ultrazvučni
Protok se meri vremenom prolaska ultrazvučnog signala niz i uz struju. Merni deo nema pokretnih delova: mali pad pritiska, registrovanje i malih protoka, otpornost na habanje i manja osetljivost na nečistoće u vodi.
Mehanički
Jednomlazni ili višemlazni merači sa krilnim kolom i Woltman merači sa turbinom. Proverena i ekonomična tehnologija za stanove, kuće i manje podstanice, kao i za velike prečnike kod kombinovanih merila.
Kompaktni
Merač protoka, računska jedinica i temperaturne sonde čine jedno merilo. Jednostavna ugradnja i zamena; računska jedinica se kod mnogih modela može odvojiti za skučena mesta ugradnje.
Kombinovani (split)
Merač protoka, računska jedinica i par sondi biraju se zasebno i povezuju kablom. Rešenje za veće prečnike, visoke temperature i toplotne podstanice – do DN 300 i nazivnog protoka 600 m³/h.
Poređenje
| Karakteristika | Ultrazvučni | Mehanički |
|---|---|---|
| Merni princip | vreme prolaska ultrazvuka | krilno kolo (jedno- ili višemlazno) ili Woltman turbina |
| Pokretni delovi | nema | krilno kolo ili turbina, prenos magnetnom spojnicom |
| Pad pritiska | mali | veći, raste sa protokom |
| Mali protoci | registruje i vrlo male protoke | prag pokretanja zavisi od mehanizma |
| Tipična primena | podstanice, stanovi, hlađenje, sistemi sa većim zahtevima za tačnost | stanovi i kuće, zamena postojećih merila, veliki prečnici (Woltman) |
| Karakteristika | Kompaktni | Kombinovani (split) |
|---|---|---|
| Sastav | jedno merilo: merač protoka, računska jedinica i sonde | zasebni merač protoka, računska jedinica i par sondi |
| Opseg u ovoj ponudi | qp 0,6 – 10 m³/h (DN 15 – DN 40) | qp 0,6 – 600 m³/h (DN 15 – DN 300) |
| Ugradnja | jednostavna, na navojni priključak | merač protoka u cevovod, računska jedinica na zid ili DIN šinu |
| Tipična primena | stanovi, kuće, manje podstanice | toplotne podstanice, kotlarnice, industrija, glavna merna mesta |
Prikazane su opšte razlike; tačni podaci za svaki model navedeni su na stranicama proizvoda i u tehničkim listovima proizvođača.
EN 1434 i MID: šta znače oznake na kalorimetru
EN 1434 je evropski standard za merila toplotne energije. Obuhvata opšte zahteve, konstrukciju, razmenu podataka i interfejse (M-Bus), ispitivanje tipa, prvo overavanje, kao i ugradnju, puštanje u rad i održavanje.
Za merila koja služe za obračun, evropska direktiva o mernim instrumentima 2014/32/EU (MID), aneks MI-004, propisuje metrološke zahteve i postupak ocenjivanja usaglašenosti. U Srbiji se na merila toplotne energije koja služe za obračun primenjuju propisi iz oblasti metrologije – ocenjivanje usaglašenosti i overavanje merila.
| Oznaka | Značenje |
|---|---|
| Klasa tačnosti | 1, 2 ili 3 prema EN 1434 – najveća dozvoljena greška zavisi od protoka i razlike temperatura |
| qp | nazivni (trajni) protok, m³/h |
| qi | najmanji protok pri kom merilo zadržava tačnost |
| qs | najveći, kratkotrajni protok |
| qp/qi | dinamički opseg, npr. 1:50, 1:100 ili 1:250 |
| Δθ | razlika temperatura polaznog i povratnog voda, npr. 3 – 100 K |
| A, B, C | klase okruženja prema EN 1434 |
| E1, E2 / M1, M2 | elektromagnetne i mehaničke klase okruženja |
Mesto ugradnje
Standardno mesto ugradnje kompaktnih kalorimetara Sensus je hladniji vod – kod grejanja povratni vod. Kod više modela mesto ugradnje (topliji ili hladniji vod) podešava se na licu mesta, dok je izmerena energija još ispod 10 kWh.
Temperaturne sonde
Sonde se isporučuju kao upareni par i ugrađuju direktno u medijum ili u zaštitne čaure, u skladu sa EN 1434. Dužina kabla i prečnik sonde zavise od prečnika cevi i računske jedinice.
Grejanje i hlađenje
Za hlađenje i kombinovane sisteme koriste se izvedbe sa većim stepenom zaštite od kondenzacije i posebnim registrom energije hlađenja.
M-Bus, Wireless M-Bus, LoRaWAN i NB-IoT
M-Bus (EN 13757-2/-3, EN 1434-3)
- žična dvožična magistrala za zgrade i podstanice
- povezivanje sa regulatorima toplotnih podstanica i sistemima nadzora
- kratko vreme osvežavanja podataka o snazi i protoku
Wireless M-Bus (EN 13757-4, OMS)
- radio-veza na 868 MHz
- walk-by i drive-by očitavanje ili fiksna mreža sa gateway-ima
- šifrovanje poruka prema OMS specifikaciji
LoRaWAN
- mreža velikog dometa i male potrošnje
- moduli za Sensus PolluStat, PolluTherm F i PolluWatt Duo III
- Maddalena MICROCLIMA: LoRaWAN + 3 impulsna ulaza
NB-IoT
- očitavanje preko mreže mobilnih operatera
- kalorimetri sa impulsnim izlazom povezuju se spoljnim NB-IoT modulom, npr. ECHO Pulser
- podaci se prenose u AURA cloud
Za sisteme upravljanja zgradama dostupni su i Modbus RTU, a kod računske jedinice PolluWatt Duo III i BACnet, LON, KNX i N2 Open. Kalorimetri sa ulazima za impulse mogu da prenose i stanja vodomera za hladnu i toplu vodu kroz isti komunikacioni kanal. Uređaje za povezivanje merila sa impulsnim izlazom pogledajte na stranici Komunikacioni uređaji.
Šta kalorimetri donose distributerima toplotne energije
Obračun po izmerenoj energiji
Naplata isporučene toplote prema stvarno izmerenoj potrošnji, sa stanjima zapamćenim na zadati datum očitavanja i mesečnim vrednostima u memoriji merila.
Očitavanje bez ulaska u objekat
Walk-by ili drive-by očitavanje radio-vezom, odnosno fiksna mreža: stanja svih podstanica na isti dan, bez dogovaranja pristupa i prepisivanja.
Nadzor rada podstanica
Snaga, protok i temperature polaznog i povratnog voda pokazuju kako podstanica radi. Mala razlika temperatura ukazuje na lošu razmenu toplote ili neispravnu regulaciju.
Zapisivač podataka i greške
Satne, dnevne i mesečne vrednosti, maksimalni protok i snaga, sati rada sa greškom – podloga za analizu potrošnje i reklamacija.
Tarifni registri
Posebni registri za energiju isporučenu iznad zadate snage, protoka ili temperature povratnog voda – osnova za tarife koje podstiču nižu temperaturu povratnog voda.
Grejanje i hlađenje
Kombinovana merila sa automatskim prelazom između registara grejanja i hlađenja za objekte koji koriste isti razvod za oba režima.
Kalorimetri koje zastupamo
Sensus kalorimetri
Ultrazvučni PolluStat, mehanički PolluCom F, računske jedinice PolluTherm i PolluWatt Duo III, merači protoka do DN 300.
Detaljnije →
Maddalena kalorimetri
Kompaktni MICROCLIMA EVO i U, računska jedinica MICROCLIMA S3C, merači protoka K-BULK, KUS, KDSGW i WHAP.
Detaljnije →
AURA – softver za daljinsko očitavanje
Web portal i mobilne aplikacije za očitavanje, nadzor i razmenu podataka sa obračunom.
Detaljnije →PROMING pomaže u izboru tipa i veličine kalorimetra prema protoku, prečniku, temperaturama i načinu očitavanja, a nudi i isporuku, ugradnju, puštanje u rad i servis isporučene opreme.
Tehnička dokumentacija
Sensus PolluStatTehnički list (EN) · PDF, 3 str.Preuzmi PDF ↓
Sensus PolluCom FTehnički list (EN) · PDF, 4 str.Preuzmi PDF ↓
Sensus PolluTherm FTehnički list (EN) · PDF, 3 str.Preuzmi PDF ↓
Sensus PolluWatt Duo IIITehnički list (EN) · PDF, 6 str.Preuzmi PDF ↓
Maddalena MICROCLIMA UTehnički list (EN) · PDF, 4 str.Preuzmi PDF ↓
Maddalena MICROCLIMA EVOTehnički list (EN) · PDF, 4 str.Preuzmi PDF ↓
Maddalena MICROCLIMA S3CTehnički list (EN) · PDF, 2 str.Preuzmi PDF ↓
Maddalena K-BULKTehnički list (EN) · PDF, 4 str.Preuzmi PDF ↓
Pošaljite upit
Pošaljite nam osnovne podatke – nazivni protok ili prečnik, temperature, grejanje ili hlađenje i željeni način očitavanja – i predložićemo odgovarajući kalorimetar.